Blog 2 uit een serie blogs over Deep Democracy

 Deep Democracy (The Lewis method) uit Zuid-Afrika is een besluitvormings- en conflictresolutie methodiek, die sinds 25 jaar ingezet wordt in het bedrijfsleven, het onderwijs, mediation en maatschappelijk werk. De kern van Deep Democracy is dat het alle invalshoeken verzamelt, ook die van de minderheid, zodat het potentieel van de groep of het individu optimaal kan worden benut. Het uitgangspunt van Deep Democracy is dat ieder groepslid en elke stem een essentiële bijdrage levert aan het grotere geheel. Deep Democracy stelt een inclusieve cultuur voor waarin iedereen tot zijn recht komt. Alle expertise en talenten worden benut.

In mijn eerste blog beschreef ik de herkomst van Deep Democracy. In dit blog leg ik je het basismodel de ijsberg uit.

Newton tegenover Quantum

De wortels van Deep Democracy liggen in de natuurkunde, de kwantummechanica. De ‘Newton denkwijze’ heeft ons leren observeren in afgescheiden eenheden, leren denken in oorzaak en gevolg en lineaire ontwikkeling leren waarnemen. In organisaties helpt lineair denken weliswaar voor sommige zaken, maar in een snel veranderende, vluchtige wereld is de werkelijkheid al veranderd tegen de tijd dat jij je vijfjarenplan hebt gemaakt. De wereld is te complex geworden voor logica. Een andere benadering is nodig.

De kwantummechanica, die sinds het begin van de 20e eeuw het wetenschappelijke denken beïnvloedt gaat uit van energieën. Laten we even inzoomen op de deeltjestheorie: we weten niet precies wat ervoor zorgt dat we de ene keer deeltjes waarnemen als golfjes en de andere keer deeltjes als deeltjes, of hoe het kan dat twee deeltjes die zich elk aan de andere kant van de wereld bevinden zich gedragen alsof ze tegen elkaar aan liggen. Wel weten we dat een kwantumveld een ander soort veld is dan een elektrisch-, magnetisch- of zwaartekrachtveld.

Arnold Mindell, psychotherapeut, kwantumfysicus en grondlegger van Deep Democracy, vertaalde de kwantumtheorie naar groepen: hij keek niet naar aparte individuen en ook niet naar een keten van gebeurtenissen als logische, te beredeneren eenheden. Hij keek naar interacterende energieën in een groep. Naar interacties en patronen. Naar relaties tussen mensen. En hij keek tranformatief: wat verandert er in de interactie tussen mensen in henzelf en in de relatie? Zijn gedachte is bovendien dat we als mensen een collectief onbewuste hebben, waarin we allemaal met elkaar verbonden zijn. We kunnen putten uit deze collectieve wijsheid.

De IJsberg

Greg en Myrna Lewis (uit Zuid-Afrika) hebben het gedachtegoed van Mindell verder ontwikkeld. Het basismodel van de Lewis Methode is de ijsberg. We kennen het ijsbergmodel van Freud. Dit model wordt gebruikt voor het individu en als basismodel voor individuele groei. Het individu heeft een bewust en een onbewust deel in zijn/haar persoonlijkheid. Myrna Lewis ziet niet het individu, maar de groep als ijsberg.

De groep heeft dus een groepsbewuste – alles waar iedereen van op de hoogte is – en een groepsonbewuste, dat wat niet iedereen weet. Een voorbeeld; op het moment dat de OR gaat vergaderen zit in het groepsbewuste de agenda die de voorzitter net heeft voorgelezen. In het groepsonbewuste zitten alle dingen die we niet uitspreken: onze kritiek op de directeur, op het ingezette veranderproces, gedachtes die we hebben op het moment dat de voorzitter het agendapunt ‘Verandertraining’ noemt waar we sinds kort aan deelnemen. In het groepsonbewuste zit ook wijsheid en potentieel. De gedeelde kennis van de groep. Deze wijsheid gebruiken we lang niet altijd optimaal. Om precies te zijn:  er wordt maar 25 % van het potentieel van medewerkers in een organisatie daadwerkelijk gebruikt in de organisatie.

Uiteraard hebben groepsprocessen in het onbewuste invloed op de bewuste processen: speelt er veel in de onderstroom dan wordt het lastig om je doelen te halen. Deep Democracy streeft ernaar om de waterlijn zo veel mogelijk te laten zakken zodat het potentieel gebruikt kan worden voor gedragen en kwalitatief hoogwaardige besluiten, of voor het oplossen van spanningen en conflicten.

Daarbij kijken we niet naar de losse individuen in een groep, wie wat zegt of doet, maar als het ware naar het ‘groeps-DNA’. Dus als Piet geïrriteerd is, is er irritatie in de groep. Immers, als we allemaal met elkaar verbonden zijn, zijn er altijd meer mensen in de groep die een soortgelijk gevoel hebben.

Vooral als het spannend wordt is dit een helpende manier van kijken. Meningen worden op deze manier niet ‘vastgepind’ op personen, met het risico dat iemand met een afwijkende mening een zondebok wordt. Door deze informatie niet op te hangen aan Piet en niet persoonlijk te maken, zijn we vrijer om er naar te kijken. De standpunten die in de groep leven worden zo de moeite waard om verder  te onderzoeken.

Welke inzichten krijg je door naar jouw organisatie te kijken vanuit het ijsbergmodel? Is de waterlijn hoog bij jullie, dus wordt er veel niet gezegd en gedeeld? Of is er veel openheid en informatie beschikbaar voor iedereen en is de waterlijn dus laag? Heb je wel eens geprobeerd de waterlijn te laten zakken? Is je dat gelukt? Waarom wel/ niet?

Sandra Bouckaert

Sandra Bouckaert

Trainer

Sandra Bouckaert is een zeer ervaren trainer, (team)coach en opleider. Als trainer werkte zij jarenlang in het onderwijs, de jeugdhulpverlening en bij gemeenten en sociale diensten. Momenteel werkt zij als zelfstandige en coacht en traint teams en leidinggevenden in de zorg, het onderwijs en welzijn. Zij begeleidt verandertrajecten naar zelfsturing in organisaties. Sandra is sinds 2014 instructor in de Deep Democracy methode en verzorgt Level 1 en Level 2 van het opleidingspad Deep Democracy. Ook coacht zij trainers, adviseurs en leidinggevenden in deze methode en geeft zij supervisie.

Share This