De kostprijs van een euro gegarandeerd pensioen is de laatste 5 jaar ruim 60% gestegen. Niet verwonderlijk, zelfs verstandig, dat werkgevers alternatieven zoeken. Dat speelde ook in deze zaak. De oplossing kwam in de vorm van een beschikbaar premiepensioen waarbij het beoogde pensioen gelijk bleef maar de kosten daalden. Tenminste, dat was het voorstel van de werkgever.

De adviseur van de werkgever kondigde een goed onderbouwd instemmingsverzoek aan

Het pensioencontract bij dit bedrijf liep over 9 maanden af. Ze hadden een mooie gegarandeerde middelloonregeling en die moest verlengd of vervangen worden.
Een paar maanden eerder had de ondernemingsraad als voorbereiding op dit traject een pensioenwerkgroep gevormd. Daarin zat een uitgebreide afvaardiging van de bestuurder, waaronder twee zwaargewichten van de financiële afdeling, en drie ondernemingsraadsleden.

Aan het begin van het proces hield de adviseur van de bestuurder een heldere inleiding over pensioen voor de werkgeroep. Daarbij schetste hij hoe het pensioenlandschap de laatste 10 jaar was veranderd. De conclusie was onweerlegbaar: gegarandeerd pensioen is onbetaalbaar en het wordt nauwelijks meer aangeboden door verzekeraars. Beschikbaar premiepensioen is de nieuwe norm.

De ondernemingsraad mocht een instemmingsverzoek tegemoet zien voor een nieuwe beschikbare premieregeling, waarbij de kosten aanzienlijk lager zouden uitvallen. De garanties zouden weliswaar vervallen, maar medewerkers mochten bij redelijke omstandigheden verwachten dat het pensioen ongeveer even hoog zou uitvallen als in de bestaande regeling. Dat klonk redelijk, logisch en prima.

De adviseur had helemaal gelijk, maar een wakker ondernemingsraadslid had een belangrijke vraag

De adviseur van deze werkgever had helemaal gelijk. Garanties in pensioen zijn inderdaad veel duurder geworden. De vraag of het reëel is dat de werkgever de kosten daarvoor moet betalen is legitiem. Ook waar is dat er een algemene ontwikkeling aan de gang is waarbij absolute garanties verdwijnen en meer risico’s naar werknemers verschuiven. En het klopt ook dat het aanbod van gegarandeerde regelingen voor verzekeraars sterk is uitgedund. Allemaal correct.

De omkeer kwam toen een wakker ondernemingsraadslid de vraag stelde: van wie is pensioen eigenlijk? Een heel relevante. Want als het van de werkgever is, dan is het logisch dat die bepaalt hoeveel geld het mag kosten en hoe de regeling er uit ziet. Als het van de werknemers is, dan is het logisch dat zij ook iets te zeggen hebben over de prijs, garanties, risico’s en inhoud van hun pensioen. De vraag vertraagde  de rijdende trein net genoeg om een nieuwe passagier te kunnen laten instappen.

 

“van wie is pensioen eigenlijk?”

Zullen we gewoon eens vragen aan alle werknemers wat zij willen

In deze tijdelijke pauze in het proces, schakelde de ondernemingsraad ons als adviseur in. We stapten in op een rijdende trein, onderweg naar een instemmingsverzoek voor een beschikbare premie regeling. De ondernemingsraad wilde weten wat we van het voorstel van de werkgever vonden. Maar die vraag hebben we nooit beantwoord.

We stelden voor om niet bij de werkgever te beginnen, maar bij de medewerkers. Wat wilden zij eigenlijk? Het bleek dat de ondernemingsraad goed wist wat de werkgever wilde, maar niet wat de werknemers nou graag zouden willen.

De ondernemingsraad begon zich te realiseren dat dat eigenlijk best vreemd was. Een pittig deel van het salaris van de werknemers werd gereserveerd voor pensioen, maar over wat er met dat voor hen gereserveerde salarisdeel zou gebeuren zouden ze geen inbreng hebben.
Daarop besloot de ondernemingsraad om alle werknemers te bevragen over hun houding ten opzichte van pensioen. Los van het voorstel van de werkgever.

De enquête leidde tot een omkeer

De enquête uitkomst was verrassend eenduidig. De werknemers wilden zekerheid boven alles. Ze begrepen ook wel dat de volledige kosten daarvan voor de werkgever niet te dragen zouden zijn. Daarom waren ze best bereid daarvoor zelf mee te betalen voor bepaalde garanties.

Met deze enquête kwam de werkgever zelf tot de conclusie dat het niet verstandig was om de rijdende trein door te laten denderen. Het zou eindigen op een dood spoor, zonder instemming en met onrust en ontevredenheid bij de medewerkers. Daarnaast bood de enquête ruimte voor nieuwe bestemmingen, waarvan de werkgever nog niet had geweten ze bespreekbaar waren.

Uiteindelijk kwam er vrij snel een door werkgever en ondernemingsraad gekozen oplossing in de vorm van een volledige gegarandeerde middelloonregeling waarbij de medewerkers een deel van de kosten voor de garanties zouden gaan meebetalen. Zo werden zware onderhandelingen vanuit een ogenschijnlijk conflicterend belang over beschikbare premieregeling en verdeling van risico’s, omgebogen. Niet de aard van de regeling, maar de financiering ervan werd het onderwerp van onderhandeling. En daar bleek ook de ruimte te zitten.

Door een simpele vraag van een wakker ondernemingsraadslid stopte niet alleen de rijdende trein, hij kreeg een nieuwe bestemming. Het vooruitzicht van een compromis waarbij niemand echt blij zou worden, werd een gedragen oplossing waar wel alle partijen achter stonden.

Wim Hoogendoorn

Wim Hoogendoorn

Pensioenadviseur

Wim is een gedreven pensioen professional met gedegen kennis van pensioen en commerciële vaardigheden.
Gericht op het aangaan en onderhouden van een langdurige, wederzijds profijtelijke samenwerking. Creatief in het vinden van oplossingen waar klanten blij van worden. 

Edmond Halley Pensioenadviesmanagement

Edmond Halley Pensioenmanagement
Computerweg 11
3542 DP Utrecht

Telefoon: 030 251 9881
Email: info@edmondhalley.nl