Ondernemingsraden zouden zelf goed moeten kijken wat voor kwaliteiten hebben wij nodig in de ondernemingsraad? Wat voor type medewerker(s) hebben we nodig en welke kwaliteiten moeten deze mensen hebben? Uitgebreid psychologisch onderzoek door Meredith Belbin naar een ideale ondernemingsraad biedt uitkomst. 

Hij kwam uit op negen universele teamrollen. Een teamrol is opgebouwd uit persoonlijkheidskenmerken, mentale vaardigheden en persoonlijke overtuigingen. Daarbij staat elke teamrol voor een karakteristiek temperament, een manier van informatie verwerken en een strategie om problemen op te lossen.

Ieder lid heeft een voorkeursrol

Iedereen heeft één tot drie voorkeursrollen die van nature goed bij hem/haar passen. Met behulp van een test – van gratis tot uitgebreide psychologische tests – kan je dus inzicht krijgen in de eigen persoonlijke voorkeursrol(len). Dit geeft eenieder meer zelfinzicht en meer ontwikkelingsmogelijkheden. 

De negen teamrollen zijn:

  1. De Bedrijfsman (BM) is de doener en houdt vast aan afspraken.
  2. De Brononderzoeker (BO) is een netwerker, vernieuwend en extravert.
  3. De Vormer (VM) is dominant, daadkrachtig en voortvarend.
  4. De Voorzitter (VZ) is coördinerend, protocolvast en extravert.
  5. De Plant (PL) is innovatief, soms onnavolgbaar en creatief.
  6. De Monitor (MO) is analyticus, wikken en wegen en introvert.
  7. De Groepswerker (GW) is verbindend, sociaal en behulpzaam.
  8. De Zorgdrager (ZD) is een afmaker, nauwlettend en accuraat, soms wat overbezorgd.
  9. De Specialist (SP) is een expert en solist.

Maak een teamprofiel

Enige tijd geleden heb ik nog een teamprofiel gemaakt van een ondernemingsraad en daaruit is naar voren komen dat leden van de ondernemingsraad geen extraverte rollen heeft. Dit betekent dat er waarschijnlijk voldoende Monitoren en Zordrager aanwezig zijn maar geen Brononderzoekers (de netwerkers) of Vormers (de beslissers). Met name het gemakkelijk contact leggen met collega’s (de Achterban) op de werkvloer gaat dan zo’n ondernemingsraad stroef af, net als het nemen van besluiten. 

Aan de hand van zo’n teamprofiel leert de ondernemingsraad waar de zwaktes binnen de ondernemingsraad zitten, maar ook wat de eigen kwaliteiten/talenten zijn. 

Vooral voor ondernemingsraden die nieuw zijn samengesteld of die nog niet zo lekker functioneren kan een teamprofiel voor de ondernemingsraad helpen om lastige kwesties bespreekbaar te maken, maar ook om ze juist in gang te zetten.
De teamrollen van Belbin werken dan vooral als een soort omgangskunde. Het is niet zozeer de bedoeling om iedereen in een hokje te plaatsen, maar vooral om begrip te creëren voor de onderlinge verschillen bij het benaderen van situaties en het oplossen van problemen.

Veel misverstanden zijn namelijk te herleiden tot communicatieproblemen. Vooral inzicht in de verschillende communicatiestijlen -passend bij de verschillende teamrollen en de verschillende drijfveren- helpt de ondernemingsraadsleden om verder te komen.

Kom tot een goede afspiegeling

Meestal hangen de teamrollen samen met het type werkzaamheden in een bepaalde organisatie of afdeling of van de cultuur die er heerst. Zo zal een groep juristen relatief veel Monitoren (wikken en wegen) hebben, maar minder Planten (creatievelingen). De onderzoeken van Belbin lieten zien dat groepen die alleen uit Bedrijfsmannen (doeners en afmakers) waren samengesteld, met name innovatiekracht bleken te missen. Juist de groepen die ad-hoc waren samengesteld met diverse willekeurige rollen, bleken het meest succesvol. 

De kans bestaat dus dat een ondernemingsraad die een goede afspiegeling is van de organisatie ook een divers samengestelde ondernemingsraad is. 

Meer weten over de Teamrollen van de Belbin

Jan Bubberman

Jan Bubberman

Trainer / adviseur

Jan Bubberman is een ervaren, enthousiaste trainer/adviseur voor ondernemingsraad en PVT. Daarnaast helpt hij ondernemingsraden bij een adviesaanvraag of ingrijpend veranderingsproces? 
Hij heeft een ruime ervaring in verschillende branches en weet hoe je als ondernemingsraad jezelf sterk kan profileren, zodat er sprake is van een toegevoegde waarde in het overleg.

Vanaf 2017 is Jan geaccrediteerd Master trainer Teamrollen Belbin. Voor ondernemingsraden en team’s is er de 360 graden feedback. Of er kan gebruik worden gemaakt van de originele ‘persoonlijkheidsvragenlijsten’ die Belbin ook zelf heeft gebruikt.