Veel organisatie zijn op zoek naar en experimenteren met nieuwe organisatievormen. Vormen die ruimte geven aan ontplooiing van medewerkers, inspelen op de wensen van klanten en het werk inrichten  zoals uitvoerenden het beste lijkt en het beste past. De motor achter deze experimenteren is een reactie op actuele kwalen. Denk bijvoorbeeld aan verstikkende bureaucratisering, nieuwe mogelijkheden van hogere opleidingsniveaus, digitaal kennisdelen en communiceren.

Een oplossing die vaak wordt gekozen is omdraaien van de machtspiramide. Deze nogal ingrijpende transitie vraagt van managers om de vanzelfsprekendheid van hun positie los te laten en vertrouwen te hebben; het management ondersteunt het medewerker met dienend leiderschap.

In teams direct voor klanten werken

Teams vormen de bouwstenen van de omgekeerde piramide Zeggenschap verschuift van het management naar het team; de leden nemen in gezamenlijk overleg besluiten en dragen samen verantwoordelijkheid. Deze teams werken zoveel mogelijk direct voor klanten; de teamleden beschikken samen over alle kwaliteiten en competenties om de klanten te bedienden, als ook om op hun veranderende wensen in te spelen. Zij staan immers dicht bij de klanten.

 

Is er nog een rol voor bijvoorbeeld de ondernemingsraad als de medewerkers zelf de zeggenschap hebben?

Wat doet de ondernemingsraad in deze situatie?

Als de piramide draait en de zeggenschap direct bij de medewerkers ligt, wat gebeurt er dan met de gekozen medezeggenschap? Is er nog een rol voor bijvoorbeeld de ondernemingsraad als de medewerkers zelf de zeggenschap hebben? Het antwoord is ‘ja’ en tweeledig:

De ondernemingsraad houdt toezicht

Omkeren van de piramide is een radicale stap. Die stap gaat sommigen te ver. Sommige organisaties kiezen mengvormen, anderen raken tijdens de verandering van het beoogde pad. De rol van de gekozen medezeggenschap is te onderzoeken en te controleren of het organisatiemodel werkt zoals het bedoeld is. De ondernemingsraad heeft niet langer medezeggenschap, maar wordt toezichthouder op het zeggenschapsproces van de medewerkers. Dit toezicht kan de ondernemingsraad vorm geven door op bezoek te gaan bij teams en te checken hoe het gaat: zeggenschapsaudits. Verder kan de ondernemingsraad een hoofdstuk opnemen in het OR-jaarverslag over de stand van de zeggenschap, of samen met de bestuurder een klachtencommissie voor zeggenschapsincidenten instellen.

De ondernemingsraad bewaakt het overzicht

De focus van de teams is op hun klanten en op hun werkzaamheden voor die klanten. Uiteraard zijn er ook thema’s die meerdere of alle teams raken, denk bijvoorbeeld aan de strategie van de organisatie of het contact met financiers en externe toezichthouders. Deze overkoepelende thema’s vergen een andere focus, namelijk de focus op het geheel. De gekozen medezeggenschap is bij uitstek gepositioneerd om deze thema’s te behandelen. Dit is dan ook de tweede rol van de ondernemingsraad bij de omgekeerde piramide.

Nieuwe uitdagingen

We leven in interessante tijden in ‘organisatieland’. Nieuwe concepten voor organisaties worden uitgeprobeerd. De vooruitzichten zijn positief: meer ruimte voor ontplooiing, meer ruimte voor zelf organiseren, meer plezier en betekenis in werk en betere samenwerking. Die nieuwe concepten zijn uitdagend voor medewerkers, voor managers én voor de ondernemingsraad.

Auteurs: Paul Becht en Shirley Mathoera

WissemaGroup adviseert organisaties en mensen in organisaties. Zij laten bestuurders, managers, medewerkers en de ondernemingen en instellingen waar zij werken excelleren.
WissemaGroup brengt verandering, met  een strategisch perspectief en gericht op succes in een veeleisende, dynamische omgeving.

Share This