In gesprek met Yvette Valkenburg, ambtelijk secretaris BNNVARA
Yvette Valkenburg werkt als ambtelijk secretaris bij BNNVARA
We ontmoeten Yvette Valkenburg in haar werkkamer op het Mediapark, waar ze vertelt over haar werk als ambtelijk secretaris van BNNVARA. Dat ze met toewijding, betrokkenheid en liefde voor de organisatie aan het werk is, blijkt duidelijk uit haar enthousiaste manier van vertellen. Yvette vertelt ook over de uitdagingen aan de medezeggenschap, zoals de forse bezuinigingsronde die de publieke omroep te verwerken krijgt. En over de wijze waarop zij de OR daarin ondersteunt. Zelf is ze lid van de COR die zich bezighoudt met overkoepelende NPO-zaken. En ze is ambtelijk secretaris van de Redactieraad. Dat is een onafhankelijk adviesorgaan dat de contentdirecteur gevraagd en ongevraagd adviseert over de onafhankelijkheid van de makers bij de totstandkoming van het media-aanbod. We begrijpen eigenlijk niet hoe ze zoveel werk in zo weinig tijd weet te verzetten.
Door Liza Arends en Helene Hubers
Hoe werd je ambtelijk secretaris OR bij BNNVARA?
“Ik begon bijna 34 jaar geleden bij de VARA en heb daar verschillende functies gehad. Als je ergens 34 jaar werkt, kun niet al die tijd hetzelfde doen. Ik was o.a. hoofd publieks- en ledenservice, verenigingssecretaris en ad interim secretaris van de raad van toezicht. Drieënhalf jaar geleden was er een vacature voor ambtelijk secretaris ondernemingsraad. De toenmalige OR-voorzitter vroeg of het iets voor mij was. Ik zag in de vacaturetekst wel overeenkomsten met de andere secretarisfuncties en heb gesolliciteerd op de functie.”
“Ik help de OR om een strategische gesprekspartner te worden”
Je hebt dus flink wat ervaring als secretaris
“Ik heb altijd aan de ‘corporate’ kant van de organisatie gezeten en nu kwam ik terecht in het medewerkersspeelveld. Dat was een verandering. Aan de corporate kant kijk je vanuit de bedrijfskant. Als ambtelijk secretaris ondernemingsraad kijk je hoe we het goed kunnen doen voor de medewerkers en hoe we die het beste kunnen ondersteunen. Tegenwoordig heet dat vaak ‘adviseur medezeggenschap’, maar dat vind ik een zwaar woord. Net als teamcoach. Mijn rol is om samen met de voorzitter de ondernemingsraad effectief te laten samenwerken om zo de doelen te bereiken.”
Hoe vul je je functie in?
“Voor de OR vervul ik eigenlijk alle rollen. Gevraagd en ongevraagd advies geven, de WOR erbij pakken. Waar nodig maak ik een inhoudelijk stuk waarin ik zaken samenvat. Ik ondersteun dus heel breed. Ik probeer zelf zoveel mogelijk vakliteratuur te lezen. Als ik iets zie dat ik wil bewaren, download ik het. Ik ben ook geabonneerd op een HR-nieuwsbrief omdat daar ook veel nuttige informatie in staat. Verder probeer ik de OR scherp te houden door te vragen waarom zij de bestuurder bepaalde vragen willen stellen. Wat is er belangrijk aan en hoe past dat in het grotere geheel? Ik stimuleer de leden om naar de verbanden te kijken. Daarmee help ik de OR een strategische gesprekspartner te worden en niet alleen in de details te gaan zitten.”
Hoe gebruik je je contacten binnen de organisatie?
“Ik spar heel graag. Tijdens mijn sollicitatiegesprek heb ik tegen de voorzitter gezegd dat ik altijd de verbinding opzoek. Ik wil niet met een OR werken die lijnrecht tegenover de directie staat. Ik loop makkelijk binnen bij hoofd HR en ik heb ook een goede werkrelatie met het hoofd juridische zaken en de bestuurssecretaris. Ik loop ook af en toe binnen bij de algemeen directeur of de content directeur. En ik werk natuurlijk samen met de OR-leden. Zij komen ook bij mij langs. De OR-leden hebben wel allemaal hun eigen afdelingen of redactie; daar zijn ze een team. Ambtelijk secretaris is een heel solitaire functie, soms wel eenzaam. Uiteindelijk loop ik met mijn koffietje alleen naar mijn werkkamer.”
De OR van BNNVARA heeft een aantal bijzondere bevoegdheden…
“De OR benoemt een voorkeurskandidaat in de raad van toezicht. We zijn van begin tot eind betrokken bij die sollicitatieprocedure. En we hebben ook als bovenwettelijke bevoegdheid dat we volledig betrokken zijn bij een sollicitatieprocedure voor een nieuwe bestuurder en voor het hoofd HR. Dat is door een OR uit de VARA-tijd zo geregeld en tot nu toe is het niet uit het reglement gehaald.”
Hebben jullie veel contact met de raad van toezicht?
“De voorzitter van de raad van toezicht en de voorkeurskandidaat zien we in de artikel 24-vergadering. Door het jaar heen heeft de voorzitter van de OR ook contact met de voorzitter van de raad van toezicht. Ze drinken soms een kopje koffie of bellen met elkaar en dat doen we ook met de voorkeurskandidaat.”
Een paar jaar geleden was de onveilige werksituatie bij De Wereld Draait Door uitgebreid in het nieuws. Welke impact had dat op jou en de OR?
“Dat was een heel hectische tijd en het was heel heftig voor iedereen bij BNNVARA. Ik weet echt niet meer wat ik als eerste heb aangepakt. Er kwam veel op de OR af en ondertussen ging het gewone werk ook door. Er liepen al initiatieven rondom veiligheid op de werkvloer maar na het rapport van Van Rijn1 kwam de directie met een plan van aanpak en voerde daar met de OR gesprekken over. Op veel zaken hebben we immers instemmingsrecht. Er is nu werkdruk-beleid, er kwamen speciale opleidingen voor leidinggevenden, medewerkers kregen allemaal een bystandertraining; wat te doen als je bijvoorbeeld op de gang twee mensen hoort praten en je denkt dat daar iets niet goed zit. De OR heeft zich ingezet voor een derde vertrouwenspersoon. Die is er gekomen en namens de OR heb ik die interne sollicitatieprocedure gedaan.”
1In 2024 presenteerde de Onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen onder leiding van oud-minister Martin van Rijn de uitkomsten van een onderzoek naar de werkcultuur bij de publieke omroep. Uit het rapport met als titel ‘Niets gezien, niets gehoord, niets gedaan. De zoekgemaakte verantwoordelijkheid’ bleek dat drie op de vier respondenten in de periode van mei 2022 tot mei 2023 te maken hebben gehad met grensoverschrijdend gedrag, “als doelwit of getuige”.
“De ambtelijk secretaris is de Haarlemmerolie tussen OR en bestuurder”
En nu verkeert de hele publieke omroep in zwaar weer met flinke bezuinigingen…
“De bezuinigingen zorgen voor een nog hectischer en onrustiger tijd dan in periode rondom sociale onveiligheid. We zitten echt in zwaar weer. Dat heeft natuurlijk een enorm effect op de organisatie en de medewerkers. Er vallen titels weg en daarmee ook arbeidsplaatsen. En daarna volgt nog de hervorming van het omroepbestel. Er moeten ‘omroephuizen’ komen. Hoe dat eruit gaat zien is nog niet bekend. Er zijn nog veel onzekere factoren. Dat is heel vervelend voor de medewerkers.”
Vanwege de bezuinigingen stopt BNNVARA in 2027 met de programma’s Kassa, First Dates, 3 op reis, Wortelboer en Van Rossem, Proefkonijnen, Van Roosmalen & Groenteman en het Nieuwjaarsconcert.
Wat betekent dat voor jouw rol?
“In de aanloop naar de bezuiniging heb ik met het bestuur besproken hoeveel tijd de OR-leden eraan kunnen besteden. Dat bewaak ik. Ik heb facultatieve extra OR-vergaderingen in de agenda gezet, omdat we weten dat er op een gegeven moment adviesaanvragen zullen komen. Deze OR zit er nog niet zo lang. Ik heb zelf de basistraining gegeven. Daarna hebben we nog een training gehad met een externe gericht op reorganisaties. En we zijn bij een dag van de vakbonden over reorganiseren geweest. Ik ben natuurlijk overal bij, en haal overal informatie vandaan. Ik noteer waar we bij de adviesaanvragen goed op moeten letten. We hebben afgesproken dat het DB de reorganisatie voorwerkt. Met de voorzitter heb ik veel contact. We bespreken bijvoorbeeld welke vragen we gaan stellen in het agendaoverleg, wat er op de agenda van de overlegvergadering komt, hoe het traject loopt. We proberen echt met elkaar te sparren.”
Je zit zelf in de COR. Dat is een heel bijzondere rol voor een ambtelijk secretaris. Wat doe je in die COR?
“Ik zit inderdaad namens de OR in de centrale ondernemingsraad van de publieke omroep. De COR behandelt aangelegenheden die impact hebben op het gemeenschappelijk belang van de publieke omroepen en niet vallen onder het politiek primaat. Bij voorgenomen besluiten raadpleegt de COR de betrokken ondernemingsraden. Hoewel ik geen lid ben van de ondernemingsraad word ik afgevaardigd door mijn OR. Ik ben in de COR een volwaardig lid zonder last en ruggespraak. Het is een interessant gremium.”
Je bent als lid van de COR én als ambtelijk secretaris enorm betrokken. Hoe blijf je toch neutraal?
“Als ambtelijk secretaris OR én de Redactieraad ga je natuurlijk niet over de inhoud. Ik geef op basis van mijn kennis wel gevraagd en ongevraagd advies. Wat ze ermee doen, is aan de OR en de Redactieraad. Die onafhankelijkheid is soms best moeilijk, omdat je als ambtelijk secretaris een beetje de Haarlemmerolie bent tussen OR, Redactieraad en bestuur. Maar juist dankzij het overleg met de bestuurssecretaris en met hoofd HR kan ik de beide raden goed voorzien van informatie.”
Hoe red je dat allemaal in de 24 uur die je hebt als ambtelijk secretaris?
“Ik ben redelijk flexibel en de organisatie gelukkig ook. Het hoort ook een beetje bij het werk én bij een mediaorganisatie om ’s avonds of in het weekend een appje te sturen of iets te lezen.”
Yvette Valkenburg
Ambtelijk secretaris ondernemingsraad BNNVARA
2021 – heden: ambtelijk secretaris ondernemingsraad BNNVARA
2020 – 2022: secretaris raad van toezicht BNNVARA a.i.
2013 – 2023: verenigingssecretaris BNNVARA
2005 – 2013: manager Publieks- en Ledenservice VARA
1992: in dienst bij VARA als afdelings- en directiesecretaresse
